Con chưa biết tự ăn, tự cất đồ, liệu có theo kịp bạn bè ở lớp?

Có thể nhiều ba mẹ lo con chưa tự làm được gì trước ngày nhập học. Thực ra không tồn tại “chuẩn” nào con phải đạt, chỉ có vài kỹ năng nên tập dần mỗi ngày.

Chị Hoa, mẹ một bé 3 tuổi ở TP.HCM, mất ngủ cả tuần vì con chưa biết tự xúc ăn, trong khi các bé hàng xóm đã làm được. Đây là tâm lý khá dễ gặp. Thực tế, khả năng tự làm của một bé 2 tuổi có thể rất khác bé 3 hay 4 tuổi; ngay cả những trẻ cùng tuổi cũng không nhất thiết giống nhau. Vì vậy, danh sách kỹ năng trước ngày đi học không nên trở thành “phiếu chấm điểm” con. Điều ba mẹ có thể làm là tập cho con quen dần với vài việc nhỏ, để những hoạt động thường gặp ở lớp bớt lạ lẫm hơn.

Những kỹ năng giúp con dễ sinh hoạt ở lớp

Tự xúc ăn và uống nước 

Ở lớp, bữa ăn diễn ra theo nhịp sinh hoạt chung. Nếu đã quen cầm thìa, đưa thức ăn lên miệng hay tự cầm cốc uống nước, con sẽ bớt lúng túng khi đến giờ ăn. Ba mẹ có thể để con tự xúc ăn ở nhà, chấp nhận con làm rơi vãi ít nhiều, chỉ cần con thấy chuyện tự ăn là bình thường. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), dùng thìa là một trong những kỹ năng nhiều trẻ đã có ở khoảng 2 tuổi; khả năng sử dụng dụng cụ ăn uống sẽ tiếp tục hoàn thiện khi trẻ lớn hơn.

Rửa tay, mang dép, cất đồ 

Đây là những việc nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần trong ngày ở lớp. Con quen với các bước này ở nhà sẽ dễ làm theo nếp sinh hoạt mới hơn, thay vì phải làm quen tất cả cùng lúc khi bắt đầu đi học. Ba mẹ có thể xây những việc này thành thói quen cho con, ví dụ luôn để dép ở vị trí cố định, cất đồ chơi vào giỏ sau khi chơi xong hoặc cùng con rửa tay trước bữa ăn và sau khi đi vệ sinh. Hoạt động quen thuộc, lặp lại đều đặn là cách trẻ nhỏ dần hình thành tính tự lập trong sinh hoạt.

Chơi cùng bạn

Đây là kỹ năng phát triển dần theo thời gian, không phải điều con thành thạo trước khi vào lớp. Ở khoảng 2 tuổi, nhiều trẻ vẫn chủ yếu chơi cạnh nhau và cần người lớn hỗ trợ chuyện chia sẻ hay chờ lượt. Đến khoảng 3 tuổi, nhiều bé bắt đầu chú ý và tham gia chơi với trẻ khác rõ hơn. Ba mẹ có thể tạo cơ hội cho con chơi cùng bạn trước khi nhập học, ví dụ ở công viên hoặc nhà người quen. Mục tiêu đơn giản là để con quen với việc có bạn chơi bên cạnh, cùng sử dụng đồ chơi, không gian và tương tác với nhau.

Những điều con cần biết cách báo với người lớn

Báo nhu cầu đi vệ sinh 

Trẻ 2-4 tuổi chưa nhất thiết phải tự thực hiện trọn vẹn mọi bước đi vệ sinh. Khả năng sẵn sàng tập đi vệ sinh cũng khác nhau ở từng bé. CDC lưu ý phần lớn trẻ chỉ bắt đầu có khả năng tập kỹ năng này trong giai đoạn khoảng 2-3 tuổi.

Với những bé chưa tự đi vệ sinh hoàn toàn, điều hữu ích là tập nhận biết và báo cho người lớn khi có nhu cầu. Ba mẹ có thể tập cho con câu nói ngắn như “con muốn đi vệ sinh” ngay từ ở nhà. Nếu con chưa nói rõ được, có thể tập một từ, cử chỉ hoặc cách báo đơn giản mà cô giáo dễ nhận biết. Ba mẹ cũng nên trao đổi trước với cô về những việc con đã tự làm được và những lúc vẫn cần người lớn hỗ trợ.

Nói ra điều mình cần

Câu nói đơn giản như “con muốn uống nước”, “cô giúp con với” hay “con đau ở đây” có thể giúp người lớn hiểu nhu cầu của trẻ nhanh hơn. Ba mẹ có thể luyện ngay trong sinh hoạt hàng ngày bằng cách cho con cơ hội nói hoặc ra hiệu điều mình cần trước khi người lớn làm thay. Nếu con chưa diễn đạt trọn câu, một vài từ hoặc cử chỉ quen thuộc cũng có thể là cách để con chủ động nhờ hỗ trợ.

Tất cả kỹ năng trên nên được xem là việc tập dần, không phải bài kiểm tra trước cửa lớp. Con làm chưa khéo trong ngày đầu không đồng nghĩa con “chưa đủ tự lập” để đi học. Ba mẹ cứ để con thử, hỗ trợ khi cần và kiên nhẫn quan sát sự tiến bộ của trẻ. Tự lập ở tuổi 2-4 không phải tự làm được mọi thứ, mà là mỗi ngày con có thể chủ động thêm một chút trong những việc vừa sức với mình.