'Mẹ cũng nhớ mẹ của mình mà!'

Sau khi mẹ về quê, để lại tôi và đứa con mấy tháng tuổi tự chăm nhau, tôi mới hiểu: Người phụ nữ nào làm mẹ rồi sẽ nhớ mẹ của mình hơn rất nhiều.

Không còn là nỗi nhớ của một đứa con đi xa nhà, cũng không chỉ là cảm giác muốn được ăn một bữa cơm mẹ nấu. Đó là nỗi nhớ của một người phụ nữ vừa bước vào một vai trò hoàn toàn mới, vừa bối rối, vừa yếu mềm, vừa gồng lên từng ngày để vượt qua. Trong tất cả những ngổn ngang ấy, người tôi nhớ nhất lại là mẹ.

Vì đến lúc tự tay ôm một đứa trẻ, thức cùng một đứa trẻ, lo lắng cho một đứa trẻ từng chút một, tôi mới hiểu: Ngày xưa mẹ đã đi qua quãng đường ấy như thế nào.

Những ngày ở cữ, mẹ ở bên chăm tôi từng ly từng tý. Mẹ gần như đỡ cho tôi tất cả công việc chăm sóc một đứa trẻ, cả một giai đoạn chông chênh nhất của việc làm mẹ để tôi yên tâm phục hồi sức khỏe. Khi em bé dậy đòi bú vào ban đêm, người thức đầu tiên thường là mẹ. Mẹ bế cháu lại gần, đặt đúng phía tôi nằm, để tôi chỉ cần nghiêng người là có thể cho con bú. Cháu bú xong, mẹ lại bế đi vỗ ợ, ru ngủ, đặt nằm xuống. 

Hai tiếng sau em bé lại dậy, và một lần nữa mẹ lại là người thức trước. Có những đêm, tôi gần như chỉ việc quay sang trái rồi quay sang phải theo nhịp bú của con. Còn lại mẹ tôi lo từ A đến Z. Bây giờ nghĩ lại, tôi vẫn thấy hình ảnh ấy vừa biết ơn vừa xót xa. Bởi vào thời điểm tôi vừa mới lên chức mẹ, vô cùng yếu ớt, mẹ tôi quay về để làm “mẹ của một người mẹ”, làm chỗ dựa cho tôi.

Có một hôm mẹ nấu cho tôi bát cháo chân giò. Tôi ngồi trong phòng, ăn một bát cháo nóng, rất ngon, có thể là ngon nhất tôi từng ăn, tự nhiên tôi bật khóc. Không phải vì tủi thân. Cũng không phải vì mệt quá. Mà vì lần đầu tiên trong đời, tôi cảm nhận rõ ràng sự yêu thương của mẹ dành cho tôi.

Giai đoạn ở cữ, tôi có nhiều thời gian ở cạnh mẹ hơn, ngồi nghe những câu chuyện cũ mẹ kể lại. Mẹ kể về những năm tháng nuôi con, về chuyện nhà cửa, chuyện kiếm tiền, chuyện làm vợ, chuyện làm dâu. Mẹ kể rất bình thản, gần như không có ý than thở. Nhưng càng nghe, tôi càng thấy thương.

Ngày nhỏ, tôi không hiểu mẹ.

Hồi bé, tôi quấn bố hơn mẹ. Bố tôi dịu dàng, nói chuyện nhẹ nhàng, biết cách khiến con cái cảm thấy được yêu chiều. Còn mẹ thì mạnh mẽ, lúc nào cũng gằn giọng, quát tháo. Tôi với mẹ rất hay khắc khẩu. Tôi từng nghĩ mẹ khó tính. Từng so sánh mẹ không dịu dàng bằng bố. Từng có lúc đứng về phía bố mà không hề biết rằng chính mẹ mới là người khổ hơn trong cuộc hôn nhân ấy. 

Mãi đến sau này, khi lớn lên, rồi nhất là khi đã có chồng, có con, tôi mới nhìn lại cuộc hôn nhân của bố mẹ bằng một cái nhìn khác. Tôi mới hiểu mẹ đã phải gồng gánh gia đình ấy khổ sở như thế nào. Mẹ vừa phải lo kinh tế, vừa lo nhà cửa, vừa lo con cái, vừa đi qua một cuộc hôn nhân không hề dễ dàng. Thế nên tính cách mẹ quật cường, mạnh mẽ là vì thế. 

Nếu không tự mình làm vợ, làm mẹ, có lẽ tôi sẽ không bao giờ hiểu điều ấy. Càng hiểu, tôi càng thương. Cái thương ấy không còn là thứ tình cảm mơ hồ của con cái dành cho đấng sinh thành. Nó là sự thương xót của một người phụ nữ khi nhìn một người phụ nữ khác đã từng sống quá vất vả. Nó có cả biết ơn, có cả day dứt, có cả cảm giác muộn màng.

Muộn màng vì đáng lẽ tôi nên hiểu mẹ sớm hơn.

Có lẽ vì vậy mà phụ nữ sau sinh thường nhớ mẹ nhiều hơn. Không chỉ vì cần thêm một người đỡ đần, mà vì giai đoạn ấy, người ta sống rất gần với phần mong manh nhất của mình. Và ở nơi mong manh ấy, bản năng đầu tiên vẫn là tìm về mẹ.

Trước đây tôi từng nghĩ làm mẹ là một hành trình đi về phía con. Nhưng càng đi qua, tôi càng nhận ra đó cũng là hành trình quay ngược lại để hiểu mẹ mình hơn.

Hiểu những điều ngày xưa mình chưa từng hiểu.

Nhìn thấy những điều ngày xưa mình chưa từng thấy.

Và thương những điều ngày xưa mình từng vô tâm bỏ qua.

Có con rồi, tôi không chỉ học cách làm mẹ. Tôi còn học lại cách làm con. Có lẽ đó cũng là một trong những điều sâu sắc nhất mà thiên chức làm mẹ mang lại: Đánh thức lại tình thương dành cho mẹ - một tình thương trưởng thành hơn, lặng lẽ hơn, nhưng sâu hơn rất nhiều.