Montessori, Reggio Emilia, STEAM khác nhau thế nào?

Montessori, Reggio Emilia và STEAM khác nhau ở cách tổ chức lớp học, vai trò giáo viên và cách bé khám phá, vì vậy ba mẹ cần hiểu rõ trước khi tìm trường.

Một lớp Montessori thường có các bé tập trung với từng bộ học cụ riêng. Trong khi lớp theo hướng Reggio Emilia, nhiều bé có thể cùng quan sát một chiếc lá, đặt câu hỏi rồi phát triển thành dự án kéo dài nhiều ngày. Với STEAM, lớp học sẽ là nơi bé thử dựng cây cầu, pha màu hoặc tìm cách giúp một vật nổi trên nước.

Cả ba đều khuyến khích bé chủ động khám phá, song cách tiếp cận và tổ chức hoạt động không giống nhau. Hiểu những điểm khác biệt cơ bản sẽ giúp ba mẹ tránh quyết định chỉ dựa trên tên gọi được giới thiệu.

Ba cách khơi gợi khả năng học hỏi

Montessori chú trọng khả năng tự lập, tập trung và học theo nhịp độ riêng. Lớp học được chuẩn bị với học cụ đặt vừa tầm, chia theo các nhóm như thực hành cuộc sống, giác quan, ngôn ngữ và toán học. Bé có thể tự lấy học cụ, thao tác theo trình tự rồi cất lại đúng vị trí. Giáo viên chủ yếu quan sát, hướng dẫn khi cần thay vì điều khiển toàn bộ hoạt động.

Cách tiếp cận này có thể phù hợp với bé thích tự làm, hứng thú với những hoạt động có trình tự và cần không gian tương đối yên tĩnh để tập trung. Với bé hiếu động hoặc chưa quen tự lựa chọn hoạt động, giáo viên cần hỗ trợ từng bước thay vì kỳ vọng con lập tức ngồi làm việc độc lập.

Reggio Emilia xem bé là người có khả năng đặt câu hỏi, hình thành ý tưởng và biểu đạt suy nghĩ qua nhiều cách như vẽ, nặn, kể chuyện, vận động hoặc đóng vai. Nội dung học thường phát triển từ điều bé quan tâm. Chẳng hạn, thắc mắc về một con ốc trong sân trường có thể mở thành dự án quan sát hình dáng, nơi sống, cách di chuyển và cùng nhau làm mô hình.

Trong lớp học theo hướng Reggio, giáo viên lắng nghe, ghi lại câu nói, hình ảnh và sản phẩm của bé để tiếp tục phát triển hoạt động. Không gian, ánh sáng và vật liệu mở cũng được xem là một phần của quá trình học. Cách tiếp cận này có thể hợp với bé thích trò chuyện, sáng tạo, làm việc cùng bạn hoặc thường xuyên đặt câu hỏi. Những bé dè dặt vẫn có thể tham gia qua vẽ, xếp hình và quan sát, miễn giáo viên không gây áp lực phải thể hiện trước nhóm.

STEAM là cách tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học trong cùng một hoạt động, thay vì một phương pháp giáo dục hoàn chỉnh như Montessori. Bé thường học qua việc đặt câu hỏi, thử nghiệm và điều chỉnh. Khi làm một cây cầu từ que gỗ, con có thể đếm số que, quan sát kết cấu, thử sức chịu lực rồi trang trí sản phẩm.

STEAM có thể hấp dẫn bé thích lắp ghép, thử nhiều cách và tìm hiểu vì sao sự vật hoạt động. Tuy vậy, hoạt động không nhất thiết phải có robot, máy tính hay bộ đồ chơi đắt tiền. Một máng trượt bằng bìa cứng hoặc thí nghiệm pha màu đơn giản vẫn có thể giúp bé quan sát, dự đoán và giải quyết vấn đề.

Không chỉ dừng lại ở tên phương pháp

Một trường treo biển Montessori chưa chắc vận hành đúng tinh thần Montessori nếu lớp thiếu học cụ phù hợp, giáo viên liên tục yêu cầu cả lớp làm giống nhau hoặc trẻ không được tự thao tác. Tương tự, vài giờ vẽ tranh chưa đủ để gọi là Reggio Emilia, còn hoạt động lắp ghép theo mẫu sẵn cũng chưa thể hiện đầy đủ cách học qua khám phá của STEAM.

Khi đi xem trường, ba mẹ nên hỏi phương pháp được áp dụng xuyên suốt hay chỉ xuất hiện trong một vài tiết mỗi tuần, giáo viên đã được đào tạo ra sao và một ngày học thực tế diễn ra thế nào. Cách rõ nhất là quan sát xem bé có được đặt câu hỏi, tự thao tác và thử lại hay chủ yếu làm theo chỉ dẫn để tạo ra sản phẩm giống mẫu.

Không có phương pháp tốt nhất cho mọi bé. Điều quan trọng hơn tên gọi là cách nhà trường hiểu phương pháp, năng lực của giáo viên và sự phù hợp với tính cách, nhịp phát triển của con.