Nhiều phụ nữ từng mang thai đều có chung cảm giác: Bộ não của mình dường như “không còn như trước”, hay quên hơn, dễ phân tâm hơn, đôi khi lẫn lộn những việc rất quen thuộc. Trải nghiệm này thường được gọi vui là “mom brain” hay “pregnancy brain”. 

Nghiên cứu mới của Đại học California, Santa Barbara, công bố trên tạp chí Nature Neuroscience, cũng cho thấy não bộ thực sự thay đổi trong suốt thai kỳ và cả sau sinh.

Sự thay đổi của não bộ khi mang thai

Trong thai kỳ, não bộ của phụ nữ trải qua nhiều thay đổi đáng kể. Các nghiên cứu cho thấy những biến đổi này bắt đầu rất sớm, ngay từ khoảng tuần thứ 9, khi chất xám – phần não liên quan đến trí nhớ, cảm xúc và khả năng kiểm soát vận động – có xu hướng giảm dần. Với việc chất xám chiếm khoảng 40% cấu trúc não bộ, phát hiện này từng khiến không ít người lo ngại. Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định đây không phải dấu hiệu suy giảm hay tổn thương não như nhiều người vẫn lầm tưởng.

Song song với sự thay đổi ở chất xám, vỏ não cũng có xu hướng mỏng đi trong suốt thai kỳ. Trên thực tế, đây là một tiến trình tự nhiên vẫn diễn ra theo tuổi tác. Khi mang thai, quá trình này trở nên rõ rệt hơn và được các chuyên gia lý giải như một dạng “tinh chỉnh” của não bộ, giúp các mạng lưới thần kinh hoạt động hiệu quả hơn.

Điều đáng chú ý là trong khi chất xám giảm, chất trắng – bộ phận đảm nhiệm vai trò truyền và xử lý thông tin trong não – lại tăng lên. Sự thay đổi song song này cho thấy não bộ không hề “yếu đi”, mà đang tối ưu hóa hiệu suất hoạt động, tập trung nguồn lực cho những chức năng quan trọng trong giai đoạn mới của cuộc sống.

Theo các chuyên gia thần kinh học, những biến đổi này nên được nhìn nhận dưới góc độ tích cực. Não bộ đang thích nghi với vai trò làm mẹ, chuẩn bị cho việc chăm sóc trẻ sơ sinh và tăng cường khả năng xử lý cảm xúc cũng như tương tác xã hội. Nói cách khác, não đang được “lập trình lại” để ưu tiên những nhiệm vụ mới, giúp người mẹ gắn kết tốt hơn với con và phản ứng linh hoạt hơn trước nhu cầu của trẻ.

Vì sao mẹ bầu hay “quên trước quên sau”?

Những thay đổi trên cũng phần nào lý giải hiện tượng thường được gọi là “mom brain”. Việc để nhầm sữa vào tủ khô, gọi sai tên đồ vật hay đi nhầm con đường quen thuộc là trải nghiệm không hiếm gặp ở các mẹ bầu. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng đây không phải dấu hiệu não bộ bị tổn thương hay thoái hóa.

Thay vào đó, não đang trong quá trình tái cấu trúc, khi nguồn lực tinh thần được dồn cho những ưu tiên mới, đồng thời chịu tác động từ hormone, tình trạng thiếu ngủ và áp lực chăm sóc con nhỏ. Những thay đổi nhận thức này thường chỉ mang tính tạm thời, không gây hại lâu dài và có xu hướng cải thiện dần theo thời gian.

Chăm sóc não bộ trong suốt thai kỳ

Dù những thay đổi não bộ là tự nhiên và cần thiết, phụ nữ mang thai vẫn có thể chủ động chăm sóc sức khỏe não bộ trong suốt thai kỳ. Một chế độ ăn uống cân bằng, giàu omega-3, vitamin và khoáng chất, kết hợp với việc bổ sung vitamin tiền sản phù hợp, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động của não.

Bên cạnh đó, các hình thức vận động nhẹ nhàng và an toàn như đi bộ, bơi lội hay yoga cho bà bầu giúp giảm căng thẳng và cải thiện lưu thông máu. Việc duy trì những hoạt động kích thích trí não như đọc sách, học kỹ năng mới, cùng với thực hành chánh niệm cũng góp phần giữ cho não bộ khỏe mạnh. Trong đó, giấc ngủ đầy đủ và chất lượng được xem là yếu tố then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến trí nhớ, khả năng điều hòa cảm xúc và hoạt động nhận thức tổng thể.

Tóm lại, những thay đổi của não bộ trong thai kỳ không phải dấu hiệu suy giảm, mà là một quá trình tái cấu trúc tinh vi và cần thiết, giúp phụ nữ thích nghi với hành trình làm mẹ và sẵn sàng cho những vai trò mới trong cuộc sống.