Trước khi đi mầm non, con cần kiểm tra vaccine nào?

Trước ngày nhập học, ba mẹ nên rà soát toàn bộ sổ tiêm của con, nhất là các mũi sởi, bạch hầu - ho gà - uốn ván, bại liệt và viêm não Nhật Bản.

Khi bắt đầu đi mầm non, bé tiếp xúc gần với nhiều bạn, cùng sử dụng đồ chơi và sinh hoạt trong một không gian chung. Điều này tạo thêm cơ hội để một số bệnh truyền nhiễm lây lan. Vì vậy, trước khi chuẩn bị đồng phục hay đồ dùng nhập học, ba mẹ nên dành thời gian kiểm tra lại sổ hoặc dữ liệu tiêm chủng của con.

Việc rà soát không có nghĩa bé nào cũng cần tiêm thêm. Mục tiêu là xác định con đã nhận đủ số liều theo độ tuổi hay còn mũi thiếu, trễ cần được cơ sở y tế đánh giá.

Những mũi cần rà soát trong sổ tiêm

Theo lịch của Chương trình Tiêm chủng mở rộng được Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cập nhật, trong giai đoạn từ sơ sinh đến 18 tháng, bé cần được tiêm hoặc uống vaccine phòng lao, viêm gan B, bạch hầu, ho gà, uốn ván, Hib, bại liệt, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản và rotavirus theo từng mốc tuổi.

Với bé 2-4 tuổi sắp đi mầm non, ba mẹ nên kiểm tra kỹ ba mũi vaccine phối hợp phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván - viêm gan B - Hib và các liều vaccine bại liệt trong năm đầu đời. 

Đến 18 tháng, bé có mũi nhắc phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván cùng vaccine sởi - rubella. Đây là các mũi dễ bị trễ nếu con từng ốm đúng lịch hẹn, gia đình chuyển nơi ở hoặc bị gián đoạn tiêm chủng.

Vaccine sởi cũng cần được đối chiếu cẩn thận. Theo lịch hiện hành, bé tiêm mũi sởi đầu tiên lúc 9 tháng và vaccine sởi - rubella lúc 18 tháng. Với vaccine viêm não Nhật Bản, lịch gồm hai mũi đầu từ khi bé đủ 12 tháng, cách nhau 7-14 ngày, sau đó là mũi thứ ba cách mũi thứ hai một năm. Vì khoảng cách kéo dài, gia đình có thể quên lịch hẹn mũi cuối.

Ba mẹ nên rà soát cả các vaccine đã tiêm dịch vụ, bởi một số vaccine phối hợp có thể chứa những thành phần tương ứng với chương trình miễn phí. Hãy mang đầy đủ sổ, phiếu tiêm hoặc dữ liệu trên ứng dụng đến cơ sở y tế để nhân viên chuyên môn đối chiếu theo thành phần, số liều và thời điểm tiêm, tránh tự kết luận con thiếu mũi dựa trên tên sản phẩm.

Không phải vaccine nào bị lỡ cũng có thể bổ sung ở mọi độ tuổi. Chẳng hạn, lịch vaccine rotavirus trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng cần hoàn tất trước khi bé được 6 tháng. Do đó, phương án tiêm bù phải được xác định riêng theo tuổi, tiền sử sức khỏe, loại vaccine con từng sử dụng và hướng dẫn hiện hành. 

Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương lưu ý nếu bé không tiêm đúng lịch, các mũi còn phù hợp cần được bổ sung sớm theo chỉ định chuyên môn.

Rà soát sớm để kịp bổ sung an toàn

Ba mẹ nên kiểm tra sổ tiêm vài tuần trước ngày nhập học, thay vì đợi trường yêu cầu hồ sơ mới bắt đầu tìm lại thông tin. Nếu sổ bị mất, dữ liệu giữa tiêm chủng mở rộng và tiêm dịch vụ chưa đồng nhất hoặc gia đình không nhớ rõ con đã tiêm mũi nào, hãy liên hệ trạm y tế hay cơ sở tiêm chủng từng sử dụng để tra cứu.

Sau khi đối chiếu, bác sĩ hoặc nhân viên tiêm chủng sẽ xác định mũi nào đã hợp lệ, mũi nào còn thiếu và thời điểm bổ sung phù hợp. Ba mẹ không nên tự xếp lịch hoặc yêu cầu tiêm lại toàn bộ, nhất là khi con có tiền sử phản ứng sau tiêm, mắc bệnh nền, suy giảm miễn dịch hoặc từng phải trì hoãn vì lý do sức khỏe.

Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai việc kiểm tra tiền sử, tiêm bù cho bé nhập học nhằm thu hẹp khoảng trống miễn dịch trong trường học. Bộ Y tế cũng đề nghị các cơ sở giáo dục phối hợp cùng gia đình rà soát lịch tiêm cho bé mầm non và thực hiện bù liều theo hướng dẫn của ngành y tế.

Tiêm đủ và đúng lịch không giúp bé tránh mọi bệnh thường gặp ở trường, song góp phần bảo vệ con trước những bệnh đã có vaccine phòng ngừa và hạn chế nguy cơ dịch bệnh lan rộng trong môi trường tập thể. Lịch cụ thể của từng bé vẫn cần được cơ sở y tế xác nhận trước khi tiêm bổ sung.