Không phải vitamin hay sữa, đây mới là ‘áo giáp’ đầu tiên của trẻ

Một cái ôm tưởng như vô hại cũng có thể khiến một em bé sơ sinh phải nằm phòng hồi sức suốt cả tháng.

Mình từng chứng kiến điều đó với con một người bạn. Bé bị lây cúm từ chính người bố khi mới hơn 1 tháng tuổi và gặp phải biến chứng rất nặng. Câu chuyện đó không chỉ khiến bố mẹ của bé đau lòng mà cũng khiến tim mình thắt lại. Lúc đó, ngoài việc cầu mong những điều tốt lành đến với em bé và cha mẹ, mình chỉ còn biết ước giá như…

Câu chuyện này càng khiến mình chú ý khi dân mạng bàn tán nhiều về 8 quy tắc khi tiếp xúc với bé Gạo của nghệ sĩ Ngô Thanh Vân. Có người cho rằng khắt khe, “làm quá”, cũng có người bênh vực vì chị đã rất vất vả khi bước vào hành trình làm mẹ ở tuổi 50. Thực ra, mình thấy chẳng có gì quá đáng cả. Bởi với trải nghiệm cá nhân, mình cũng từng nghiêm khắc như vậy khi sinh con, không phải vì khó khăn để có con, mà vì hiểu rất rõ điều này từ góc nhìn chuyên môn.

Trong quá trình chăm sóc con và tư vấn cho những người mẹ, mình không chỉ nhìn vào dinh dưỡng, giấc ngủ, thuốc, môi trường… mà nhìn cả "chuỗi phòng ngự". Và chuỗi này bắt đầu từ chính những người bế, bồng, hôn, ôm bé mỗi ngày.

Ngày ấy, mình yêu cầu những người tiếp xúc thường xuyên với con - từ bố, ông bà đến cậu của bé - đều phải cập nhật tiêm phòng đầy đủ. Đây không phải “quy định do mình tự nghĩ ra” mà chính là khuyến cáo y tế ở nơi mình sống (Pháp) - nơi việc bảo vệ vòng ngoài cho trẻ sơ sinh được xem như một phần bắt buộc, giúp tạo nên lá chắn miễn dịch thụ động cho bé. May mắn là gia đình mình đều ủng hộ và tuân thủ.

Không phải mọi nguy hiểm đều đến từ bên ngoài, đôi khi chính những người gần gũi nhất lại là nguồn rủi ro lớn nhất nếu không được bảo vệ đúng cách.

Thực tế, một số bệnh tưởng “vô hại” với người lớn, như cúm hay ho gà, lại có thể trở thành mối đe dọa tính mạng với trẻ sơ sinh. Dưới 6 tháng tuổi, thậm chí đến khi 3 tuổi, trẻ vẫn chưa sản xuất đủ kháng thể riêng. Lúc này, kháng thể mẹ truyền qua nhau thai và sữa chỉ đủ ‘đỡ’ một phần, nên chỉ cần một virus cảm cúm, một vi khuẩn hô hấp từ người lớn cũng có thể làm trẻ sốt cao, viêm phổi nhanh chóng. Nếu người chăm sóc không tiêm phòng hoặc đã quá hạn, thì khoảng trống ấy chính là kẽ hở nguy hiểm.

Một vấn đề khác là chuyện gặp gỡ, ôm hôn. Trong tháng đầu, mình hạn chế tối đa để con tiếp xúc với người lạ. Ngay cả chuyện hôn vào mặt, vào miệng con, mình cũng tránh. Lý do đơn giản là trong khoang miệng của người lớn chứa hàng nghìn loại vi sinh, đa số vô hại với chúng ta, nhưng có thể gây nhiễm trùng nặng với trẻ sơ sinh, đặc biệt dưới 3 tháng tuổi. Từ góc nhìn dược sĩ, mình biết rõ nếu trẻ sốt dưới 3 tháng, hầu như luôn phải nhập viện để loại trừ nguy cơ nhiễm trùng nặng, và quá trình này cực kỳ căng thẳng với cả con lẫn cha mẹ.

Nếu coi hệ miễn dịch của con là đội quân nhỏ mới thành lập, thì người thân chính là ‘đội quân đồng minh’ bảo vệ vòng ngoài, ngăn mầm bệnh tiến vào.

Mình luôn coi người chăm sóc như “lá chắn sinh học” của trẻ. Không phải để tạo một môi trường vô trùng tuyệt đối (điều đó không thực tế) mà để đóng vai trò như lớp phòng thủ đầu tiên, cho đến khi hệ miễn dịch của con đủ trưởng thành để tự bảo vệ.

Thực tế, chúng ta không thể loại bỏ hết rủi ro, nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu bằng những hành động nhỏ, có cơ sở khoa học: Cập nhật tiêm phòng, rửa tay trước khi bế, hạn chế hôn vào miệng/trực tiếp mặt con. Với cha mẹ, điều này không phải “khắt khe”, mà là cách yêu thương có trách nhiệm. Bởi nếu em bé không may ốm, người mệt mỏi nhất không chỉ là con, mà còn chính là cha mẹ - những người phải thức trắng đêm lo lắng và chăm sóc cho con.

Còn bạn, bạn có từng bị cho là ‘làm quá’ khi đặt ra quy tắc bảo vệ con?