Rối loạn giấc ngủ và căng thẳng kéo dài không chỉ làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là đường huyết, mà còn tác động đến thai nhi và làm gia tăng nguy cơ sinh non, trong khi việc tụ tập nơi đông người còn tiềm ẩn nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường hô hấp đối với thai phụ.

Bên cạnh việc thay đổi chế độ ăn uống trong những ngày Tết, lịch sinh hoạt của các mẹ bầu trong dịp này cũng thường bị xáo trộn đáng kể. Tết là thời điểm có lịch trình dày đặc với nhiều hoạt động như đón giao thừa, sum họp gia đình, ăn tất niên, đi chúc Tết họ hàng, bạn bè. Điều này khiến nhiều mẹ bầu phải về muộn, thức khuya và ngủ không đủ giấc. Khi lịch sinh hoạt thay đổi, chắc chắn thai kỳ sẽ ít nhiều bị ảnh hưởng.

Ảnh hưởng của rối loạn giấc ngủ và căng thẳng đến thai kỳ

Các nghiên cứu của các hiệp hội sản phụ khoa tại Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng rối loạn giấc ngủ ở mẹ bầu có mối liên quan chặt chẽ với những kết cục không thuận lợi trong thai kỳ. Khi người mẹ ngủ muộn, thức khuya hoặc nhịp sinh học bị rối loạn, cơ thể sẽ giải phóng các chất trung gian gây viêm, còn gọi là các cytokine tiền viêm như interleukin-6 (IL-6), CRP và một số interleukin khác. Những chất này có thể gây ra tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể người mẹ và dẫn đến các rối loạn chuyển hóa.

Một rối loạn chuyển hóa quan trọng là mất kiểm soát đường huyết. Với mẹ bầu đang theo dõi đường huyết hàng ngày, có thể dễ dàng nhận thấy rằng chỉ sau một đêm ngủ ít hoặc mất ngủ, dù chế độ ăn uống không thay đổi, kết quả đo đường huyết mao mạch vào ngày hôm sau vẫn có xu hướng tăng cao rõ rệt so với ngày trước đó. Vì vậy, một giấc ngủ ngon cùng với lịch sinh hoạt điều độ, hợp lý sẽ giúp giảm đáng kể các nguy cơ và rủi ro cho thai kỳ.

Bác sĩ cũng lưu ý thêm rằng khi mẹ bầu thức khuya hoặc quá mệt mỏi do lịch trình di chuyển, chúc Tết dày đặc, cơ thể sẽ tăng tiết một loại hormone căng thẳng gọi là cortisol. Hormone này có khả năng đi qua nhau thai và vào trực tiếp hệ tuần hoàn của thai nhi. Khi tiếp xúc với nồng độ cortisol cao từ cơ thể mẹ, thai nhi có thể phản ứng bằng cách tăng nhịp tim, đồng thời hệ thần kinh của trẻ cũng bị ảnh hưởng. Khi người mẹ căng thẳng, thai nhi cũng chịu tác động của trạng thái căng thẳng đó.

Tình trạng mệt mỏi, căng thẳng kéo dài hoặc thiếu nghỉ ngơi ở mẹ bầu còn làm tăng nguy cơ xuất hiện các cơn co tử cung, từ đó làm gia tăng nguy cơ sinh non hoặc chuyển dạ sớm. Đây là những rủi ro nghiêm trọng trong thai kỳ mà các mẹ cần đặc biệt lưu ý.

Khuyến cáo giúp mẹ bầu giữ sức khỏe dịp Tết

Từ đó, bác sĩ đưa ra một số khuyến cáo dành cho các thai phụ trong dịp Tết. Trước hết, các mẹ cần cố gắng duy trì giấc ngủ đủ và chất lượng. Giấc ngủ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc tái tạo năng lượng cho cơ thể, đồng thời giúp não bộ sản sinh các chất dẫn truyền thần kinh như endorphin, giúp tinh thần tỉnh táo, cơ thể khỏe mạnh và đủ năng lượng cho các hoạt động trong ngày hôm sau.

Bên cạnh giấc ngủ ban đêm, các mẹ cũng nên duy trì những giấc ngủ ngắn vào buổi trưa. Ngoài việc ngủ đủ khoảng 7–8 tiếng mỗi đêm, một giấc ngủ trưa ngắn sẽ giúp mẹ bầu cảm thấy dễ chịu hơn, cơ thể được phục hồi tốt hơn, đặc biệt trong những ngày Tết có lịch sinh hoạt bận rộn.

Ngoài ra, trong trường hợp các mẹ cảm thấy mệt mỏi do đi chúc Tết quá nhiều hoặc phải tham gia các buổi tụ tập ở nơi đông người gây căng thẳng, khi cảm thấy không khỏe, các mẹ nên chủ động tách ra nghỉ ngơi. Việc dành cho bản thân một khoảng thời gian thư giãn như ngồi xuống, hít thở sâu, thở đều hoặc nghe nhạc thiền nhẹ nhàng sẽ rất có lợi cho quá trình thư giãn tinh thần và phục hồi năng lượng.

Một cảnh báo quan trọng khác trong dịp Tết là nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường hô hấp khi tụ tập ở nơi đông người. Đây là thời điểm cơ thể dễ tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh như virus cúm, Covid-19. Hiện nay còn có lo ngại về nguy cơ lây nhiễm virus Nipah từ một số quốc gia như Ấn Độ, trong khi nhiều nước như Thái Lan đã bắt đầu triển khai các biện pháp kiểm soát nguy cơ lây nhiễm các bệnh lý đường hô hấp.

Vì vậy, khi tiếp xúc tại các khu vực đông người, nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp sẽ cao hơn so với bình thường. Đặc biệt, đối với phụ nữ mang thai, hệ miễn dịch và sức đề kháng thường suy giảm so với người không mang thai. Khi mắc các bệnh đường hô hấp, mẹ bầu có thể bị sốt cao, mệt mỏi nhiều, từ đó làm gia tăng rủi ro cho sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.