Đừng vội mắng khi con hay cáu bẳn và khó chịu, có thể bé đang thiếu ngủ

Giấc ngủ không đơn thuần là khoảng thời gian nghỉ ngơi. Với trẻ nhỏ, đó còn là giai đoạn não bộ xử lý thông tin, phục hồi năng lượng và điều hòa cảm xúc. Khi thói quen ngủ được duy trì ổn định, nhiều biểu hiện như cáu gắt, khó tập trung hay mệt mỏi ban ngày cũng có thể cải thiện rõ rệt sau thời gian ngắn.

Giấc ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập trung, cảm xúc và sự phát triển thể chất của trẻ. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh thường chỉ chú ý khi con khó ngủ hoặc thức giấc giữa đêm, trong khi những tín hiệu rõ ràng hơn lại xuất hiện vào ban ngày.

Một đứa trẻ thiếu ngủ không phải lúc nào cũng trông uể oải. Ở nhiều trường hợp, trẻ trở nên tăng động, dễ kích thích hoặc cáu gắt. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), thiếu ngủ ở trẻ em có liên quan đến các vấn đề về chú ý, hành vi, học tập và cảm xúc.

Ở nhóm trẻ từ 3-6 tuổi, thiếu ngủ thường biểu hiện qua việc khó thức dậy vào buổi sáng, dễ quấy khóc, phản ứng mạnh với những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hoặc nhanh mất kiên nhẫn khi vui chơi, học tập. Một số bé còn có xu hướng tăng động hơn vào cuối ngày dù cơ thể thực tế đã mệt mỏi.

Một nghiên cứu do Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) công bố năm 2022 cho thấy thiếu ngủ ở trẻ nhỏ có thể ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, kiểm soát cảm xúc và mức độ tập trung trong ngày.

Nhiều gia đình cho rằng trẻ chỉ cần ngủ đủ số giờ là ổn. Thực tế, tính ổn định của giấc ngủ cũng rất quan trọng. Việc đi ngủ quá muộn, thay đổi giờ ngủ liên tục hoặc lệch lịch giữa các ngày trong tuần khiến cơ thể khó duy trì nhịp sinh học đều đặn. Hệ quả thường xuất hiện rõ vào hôm sau với trạng thái dễ cáu gắt, thiếu tỉnh táo hoặc giảm khả năng tập trung.

Các chuyên gia giấc ngủ thường khuyến nghị phụ huynh duy trì giờ ngủ cố định để trẻ hình thành phản xạ buồn ngủ tự nhiên. Môi trường nghỉ ngơi cũng cần đủ yên tĩnh, hạn chế ánh sáng mạnh và nhiệt độ quá nóng vì đây đều là những yếu tố khiến trẻ ngủ nông, dễ tỉnh giấc giữa đêm.

Với trẻ từ 3-6 tuổi, các hoạt động kích thích mạnh trước giờ ngủ như xem video liên tục, chơi vận động cường độ cao hoặc ăn quá muộn cũng có thể khiến não bộ khó thư giãn hơn khi đi ngủ.

Ngoài giấc ngủ ban đêm, thời gian ngủ trưa cũng cần phù hợp với độ tuổi. Nếu trẻ ngủ trưa quá muộn hoặc kéo dài quá lâu, giấc ngủ buổi tối dễ bị xáo trộn. Ngược lại, cắt ngủ trưa hoàn toàn ở những bé còn nhu cầu nghỉ giữa ngày cũng khiến cơ thể quá mệt và khó ngủ sâu vào ban đêm.

Theo CDC, trẻ trong độ tuổi mẫu giáo từ 3-5 tuổi thường cần khoảng 10-13 giờ ngủ mỗi ngày, bao gồm cả giấc ngủ trưa.

Với trẻ nhỏ, giấc ngủ là khoảng thời gian não bộ phục hồi và điều hòa cảm xúc. Khi thói quen ngủ được duy trì ổn định, nhiều biểu hiện như cáu gắt, mất tập trung hay mệt mỏi ban ngày cũng có thể cải thiện rõ rệt chỉ sau một thời gian ngắn.