Nghệ sĩ Ái Như: ‘Nghệ thuật chính là trao chìa khóa suy nghĩ cho công chúng’

Trở lại trong tập 5 talkshow “Lần đầu làm mẹ”, nghệ sĩ Ái Như không chỉ kể chuyện nghề mà còn mở lòng về nuối tiếc lớn nhất: Hơn 38 năm gắn bó sân khấu, chị chưa một lần thấy mẹ dưới hàng ghế khán giả.

Trở lại talkshow lần này, nghệ sĩ Ái Như - khách mời đặc biệt từ tập 1 - cho khán giả hiểu sâu hơn thế giới nội tâm của chị. Ngoài chuyện nghề, chị tâm sự về khoảng trống trong mối quan hệ với mẹ và thừa nhận đó là điều “ánh đèn sân khấu rực rỡ cũng không thể lấp đầy”.

38 năm sống cùng hàng trăm thân phận

Với nghệ sĩ Ái Như, sân khấu là ngôi nhà thứ 2, nơi chị gắn bó đến nay đã hơn 38 năm. Chị bắt đầu hành trình nghệ thuật từ năm 1987 với những vai thiếu nữ, rồi dần trưởng thành cùng các nhân vật, đặc biệt là vai người mẹ. Mỗi vai diễn với chị đều là sự góp nhặt từ chất liệu đời sống. Chị nói: “Những vai người mẹ mà tôi thể hiện luôn được sao chép từ cuộc sống. Tôi tự sao chép theo cảm nhận cá nhân”.

Quan sát và đưa chất liệu đời thực vào vai diễn giúp chị thể hiện được hình tượng người mẹ gần gũi, dễ đồng cảm với số đông. Khán giả có thể bắt gặp hình ảnh của mẹ, của bà hay một phụ nữ thân quen nào đó qua các vai của nghệ sĩ Ái Như.

Trong sự nghiệp, chị Ái Như ghi dấu ấn với nhiều nhân vật có chiều sâu. Chị xúc động kể về vai bác sĩ Tường trong vở Cảm ơn mình đã yêu em. Đó là người phụ nữ mắc bệnh ung thư, phải lựa chọn giữa mạng sống bản thân và đứa con chưa thành hình. Vai này khiến chị ám ảnh mãi về sau. “Chỉ cần nghĩ về nhân vật đó, tôi đã cảm thấy rất đau đớn rồi”, chị kể.

Khán giả còn nhớ đến chị qua vai bà Hai - người mẹ cay nghiệt, sẵn sàng hy sinh hạnh phúc của con gái để giữ “danh giá” gia đình - trong vở Nửa đời ngơ ngác. Vì thể hiện trọn vẹn sự hà khắc của nhân vật này nên ngoài đời, chị cũng được nhiều người gọi bằng tên “bà Hai”. 

Đặc biệt như chị tiết lộ, mẹ ruột trở thành chất liệu sống động cho nhiều nhân vật chị từng đảm nhận. “Có lẽ những suy nghĩ về mẹ đã thấm trong máu tôi, cho nên khí chất tôi tỏa ra mang dáng dấp của mẹ mình”, chị cho biết. 

Chị Ái Như thừa nhận không thể nhớ hết số vai diễn trong hơn 38 năm qua. Song chị quan niệm dù vai chính hay phụ, khó hay dễ, điều quan trọng nhất là phải khắc họa nhân vật một cách tự nhiên, thuyết phục người xem. 

“Vầng trăng khuyết” trong cuộc đời người nghệ sĩ

Sau ánh đèn sân khấu lung linh, chị Ái Như vẫn day dứt về khoảng trống không thể bù đắp rằng mẹ chưa từng một lần ngồi dưới hàng ghế khán giả xem chị diễn. Chị gọi đó là “vết thương mà thời gian không thể làm lành”.

“Sự nuối tiếc, thiếu khuyết đó luôn hiện diện trong sự nghiệp của tôi. Điều đó như vầng trăng khuyết không bao giờ tròn”, nghệ sĩ bộc bạch. 

Nỗi niềm này bắt nguồn từ năm 1990, khi mẹ sang nước ngoài, chị Ái Như quyết định ở lại Việt Nam để lập gia đình và theo đuổi sân khấu (lựa chọn trái với mong muốn của mẹ). Dù sau này mẹ chị trở về, bà chưa từng đến xem con gái biểu diễn. Nhớ lại chuyện cũ, chị Ái Như không giấu được nỗi buồn: “Tôi biết chắc chắn mẹ có tha thứ, nhưng sâu trong tôi vẫn nghĩ mình có lỗi, một vết thương mà khi đã liền rồi vẫn như vết sẹo, không thể biến mất”.

Thiếu vắng sự công nhận từ mẹ khiến chị cảm thấy mình chưa bao giờ “đủ”. Chị tiết lộ bản thân có thể ngọt ngào với nhiều người, nhưng chọn cách “lì lợm” trước mẹ. Nghịch lý này lại trở thành chất liệu cảm xúc giúp chị nhập vai chân thật hơn ở những nhân vật chịu nhiều mất mát, khổ đau.

Trong buổi trò chuyện, nghệ sĩ cũng đối chiếu trải nghiệm cá nhân với nhân vật bà Tâm trong phim Phá đám: Sinh nhật Mẹ. Giống nhiều bà mẹ thế hệ trước, bà Tâm thương con nhưng không biết cách bày tỏ, dẫn đến khoảng cách và tổn thương. 

Với người nghệ sĩ, khắc họa chi tiết đời thường là điều nên làm. Chị Ái Như tin rằng “Nhiều khi điều nhỏ thôi, nhưng trong nghệ thuật, khi được lồng ghép vào, đó lại là chìa khóa để gợi được suy nghĩ cho công chúng”. Hóa thân thành bà Tâm là cơ hội để chị sống song song 2 cuộc đời, một bên là chính mình với nỗi day dứt, bên còn lại là người mẹ nhiều ẩn ức.

Sân khấu là tấm gương để chị soi chiếu cuộc đời mình. Nếu được quay lại, chị cho biết vẫn chọn nghệ thuật nhưng sẽ tìm cách dịu dàng hơn với mẹ. Chính sự day dứt muộn màng đó đã dạy chị cách làm bạn với các con, để khi chúng vấp ngã, điều đầu tiên các con cảm nhận là vòng tay chở che của mẹ.

Cơ hội để những người mẹ bày tỏ tiếng lòng

Chuỗi talkshow Lần đầu làm mẹ là một phần trong hệ sinh thái nội dung xoay quanh Phá đám: Sinh nhật Mẹ - bộ phim ý nghĩa dành cho mùa Vu Lan, dự kiến khởi chiếu trong tháng 9. Talkshow ra đời như không gian để những người mẹ hàn huyên về hành trình đẹp đẽ nhưng cũng vô vàn thử thách. Qua mỗi câu chuyện, ta nhận ra trong những lo âu và hy sinh ấy, ta chưa bao giờ đơn độc.

Với vai trò đối tác truyền thông, Đi Cùng Con góp phần lan tỏa những chia sẻ chạm đến trái tim của nhiều người hơn. Talkshow Lần đầu làm mẹ lên sóng 19h30 tối thứ bảy hàng tuần trên kênh YouTube Bột Creative Hub, bắt đầu từ ngày 9/8. Sau 4 tập phát sóng, talkshow tiếp tục ghi dấu bằng sự trở lại của nghệ sĩ Ái Như với góc nhìn mới về tình mẫu tử và sân khấu.