Cùng là bế con, cùng là đi làm, nhưng xã hội lại nhìn bố và mẹ bằng hai thước đo khác nhau. Không phải vì ai thương con hơn, mà vì định kiến đã được mặc định sẵn.
Sau khi có con, mình bắt đầu nhận ra một điều rất rõ trong cách xã hội nhìn bố và mẹ. Không phải qua những chuyện lớn, mà qua những việc rất nhỏ, ví dụ như chuyện bế con. Mình bế con cả ngày thì đó là chuyện đương nhiên. Không ai khen, cũng không ai thấy lạ. Nhưng chỉ cần chồng mình bế con một lúc thôi, thì người ta đã xuýt xoa: Ông bố này tuyệt vời, chiều vợ, vợ có phúc mới lấy được chồng như vậy.
Ban đầu mình chỉ thấy buồn cười. Sau đó thì thấy chạnh lòng. Không phải vì mình cần được khen, mà vì mình nhận ra cùng một việc, nhưng giá trị xã hội gán cho bố và mẹ là hoàn toàn khác nhau.
Cảm giác đó lặp lại rất rõ trong chuyện đi làm. Một người mẹ về nhà muộn rất dễ bị đánh giá là mải mê công việc, là bỏ bê con. Nhưng một người bố về nhà muộn thì lại được xem là đang gánh vác gia đình, đang làm tròn vai trò trụ cột. Không phải vì ai thương con hơn ai, mà vì xã hội đã mặc định sẵn: Đàn ông kiếm tiền, phụ nữ chăm con.
Khi ngồi nghĩ kỹ, mình nhận ra đây không hẳn là sự thiên vị dành cho đàn ông, mà là định kiến giới đang trói cả hai giới cùng lúc. Xã hội gán cho mỗi giới một “việc chính”. Ai làm tròn việc đó thì được xem là bình thường. Ai làm thêm việc của “bên kia” thì được khen. Còn ai không làm tốt “việc chính” của mình thì bị chê, dù có cố gắng ở những phần khác đến đâu.
Một người đàn ông chăm con rất khéo, nội trợ giỏi nhưng kiếm tiền kém thì vẫn bị đánh giá là thất bại. Ngược lại, một người phụ nữ kiếm tiền giỏi nhưng không ở nhà chăm con cũng bị xem là không tròn bổn phận. Cả hai đều bị đo bằng một khuôn mẫu cố định, bất kể họ có phù hợp với khuôn mẫu đó hay không.
Chính định kiến này khiến nhiều người tự làm khổ mình. Đàn ông khi không kiếm được tiền sẽ dễ rơi vào cảm giác mất giá trị, không dám làm việc nhà, không dám chăm con vì sợ bị xem thường. Phụ nữ thì ngược lại, nhiều người không hề thích và cũng không giỏi việc nội trợ toàn thời gian, nhưng vẫn ép mình phải làm cho đúng vai “người mẹ tốt”, rồi tự dằn vặt khi thấy mình không làm đủ tốt.
Rồi khi cả hai vợ chồng đều phải đi làm, nhiều người chọn cách chia việc 50-50 cho “công bằng”. Nhưng thực tế, chia việc kiểu này rất dễ dẫn đến tranh cãi.
– Hôm qua mình chăm con, sao hôm nay anh ấy/cô ấy không làm kỹ như thế?
– Việc này là của cô ấy/anh ấy mà sao chưa làm?
– Mình khổ thế này thì anh ấy/cô ấy cũng phải khổ như mình chứ!
Mình có tấm gương là gia đình hàng xóm: 2 người chia việc rất đều, chồng không né tránh việc nhà, nhưng vẫn cãi nhau suốt. Bởi vì gốc rễ không nằm ở việc chia đều hay không, mà nằm ở sự so đo và tị nạnh. Khi một người đã khổ, họ rất khó cho người kia được sướng.
Nhà mình may mắn hơn vì có điều kiện thuê giúp việc. Việc này giải phóng cả mình lẫn chồng khỏi rất nhiều áp lực. Mỗi người đều làm ít đi nên không ai thấy mình đang gánh quá nhiều. Mình làm nhiều hơn chồng một chút cũng không thấy nặng nề, vì tổng khối lượng công việc đã được san bớt. Nhờ vậy mà không khí trong nhà nhẹ hơn, ít cáu gắt, ít tranh cãi hơn.
Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng có điều kiện như vậy. Với những cặp vợ chồng phải tự gánh hết mọi thứ, mình nghĩ điều quan trọng nhất là trân trọng công sức của nhau. Đừng nghĩ rằng mình khổ thì người kia phải khổ theo. Mỗi người có sức chịu đựng khác nhau, sở trường khác nhau. Có việc mình làm rất giỏi, nhưng người kia làm thì sẽ be bét, và ngược lại.
Ví dụ như mình thay bỉm cho con rất nhanh và gọn. Từ lúc con sinh ra đến giờ, chồng mình chưa từng thay bỉm cho con. Mình cũng không ép vì nếu anh làm không quen thì chỉ thêm mệt cho cả hai. Không phải việc gì cũng cần chia đều, mà là chia cho đúng người.
Mình nhận ra rằng rất nhiều mâu thuẫn vợ chồng không xuất phát từ việc ai làm ít hay nhiều, mà từ việc bị trói vào một vai trò không phù hợp. Khi đàn ông bị trói vào vai trò trụ cột tài chính, nếu họ gặp biến cố như mất việc, họ sẽ rất dễ khủng hoảng, nhưng lại không dám làm việc nhà vì sĩ diện. Khi phụ nữ bị trói vào vai trò nội trợ, dù không thích và không giỏi, họ vẫn ép mình làm cho “đúng vai”, rồi tự dằn vặt khi thấy mình không làm đủ tốt.
Nếu bớt đi định kiến giới, mỗi người sẽ có thêm không gian để sống đúng với khả năng của mình. Một gia đình không vận hành tốt vì ai hy sinh nhiều hơn, mà vì gánh nặng được chia đúng cách. Khi mỗi người được làm phần việc phù hợp, được tôn trọng vì điều đó, thì không khí trong nhà tự nhiên dễ thở hơn rất nhiều.
---
Mình, cô gái 27 tuổi kể về lần đầu tiên làm mẹ :)
Bình luận