Từng rất tủi thân lúc hút sữa và giờ tôi đã biết thủ phạm rồi!

Có mẹ nào giống mình không? Nhìn con bú thì thấy yêu vô cùng, nhưng cứ mỗi lần cho con bú hay hút sữa là tâm trạng lại tụt xuống khó hiểu. Mãi sau này mình mới biết cảm giác tủi thân, buồn bã đó có tên khoa học hẳn hoi.

Hồi đó mình cứ nghĩ cho con bú thì mình sẽ rất hạnh phúc. Kiểu nhìn em bé nằm ngoan trong lòng mẹ, chóp chép bú từng ngụm sữa mát lành, tình mẫu tử dạt dào nhưng không hiểu sao… đến mình thì lạ lắm. Cứ mỗi lần cho con bú hoặc ngồi hút sữa là mình lại cảm thấy cực kỳ tủi thân.

Tâm trạng bị chùng xuống, buồn ngang vậy đó. Có hôm đang cho con bú mà nước mắt tự rơi luôn. Mà tâm trạng thay đổi rất nhanh, đang vui vẻ bình thường, con vừa ngậm ti thôi là tự nhiên tụt mood, chán chường. 

Mình nhớ có lần đang ngồi hút sữa lúc gần 2 giờ sáng. Cả nhà ngủ hết rồi. Chỉ còn tiếng máy hút sữa kêu đều đều trong căn phòng tối. Mình ngồi nhìn dòng sữa chảy xuống bình mà tự nhiên thấy tủi thân không chịu nổi. Kiểu cảm giác cơ thể lúc đó không còn là của mình nữa. Mọi thứ đều xoay quanh em bé. Giấc ngủ cũng không có. Người thì lúc nào cũng mệt. 

Mình không hiểu tại sao bản thân lại buồn như vậy. Vì thật lòng mình rất thương con, không muốn suy nghĩ tiêu cực xíu nào nên mình càng hoang mang hơn. Tại sao mình vừa thấy yêu con tha thiết, vừa thấy tủi thân đến vậy?

Mình từng nghĩ có thể do bản thân mình ích kỷ, mình chưa thích nghi được việc làm mẹ và cũng lắm lúc nghi ngờ tâm lý mình có vấn đề

Cho tới một ngày mình tìm hiểu về hiện tượng này, mình mới biết cảm giác đó thật ra có tên gọi hẳn hoi trong y khoa là D-MER - Dysphoric Milk Ejection Reflex, còn gọi là hội chứng phản xạ tiết sữa khó chịu.

Đây là trạng thái người mẹ xuất hiện cảm xúc tiêu cực đột ngột ngay trước thời điểm sữa bắt đầu xuống. Cảm giác có thể là buồn bã, trống rỗng, lo âu, bồn chồn hoặc tụt cảm xúc rất nhanh mà không xuất phát từ một nguyên nhân cụ thể nào trong hoàn cảnh lúc đó.

Điều khiến mình bất ngờ là hiện tượng này không hề hiếm gặp. Có khá nhiều phụ nữ sau sinh từng trải qua cảm giác tương tự, chỉ là không biết cách gọi tên nó. Nhiều người âm thầm chịu đựng rồi nghĩ rằng bản thân mình quá nhạy cảm, quá tiêu cực hoặc đang gặp vấn đề tâm lý.

Khi em bé bú, nghe tiếng con khóc hoặc người mẹ bắt đầu hút sữa, não bộ sẽ kích hoạt phản xạ xuống sữa bằng cách giải phóng hormone Oxytocin và Prolactin. Oxytocin giúp cơ thể co bóp để đẩy sữa ra ngoài, còn Prolactin đóng vai trò sản xuất sữa. Trong cơ thể, Dopamine - còn gọi là hormone hạnh phúc - lại có chức năng ức chế Prolactin. Vì vậy để Prolactin tăng lên và quá trình tiết sữa diễn ra hiệu quả, Dopamine buộc phải giảm xuống.

Ở phần lớn phụ nữ, sự thay đổi này diễn ra nhẹ và ổn định nên gần như không tạo ra ảnh hưởng rõ rệt về mặt cảm xúc. Nhưng ở những người gặp D-MER, Dopamine giảm mạnh và đột ngột hơn bình thường đúng vào thời điểm phản xạ xuống sữa xảy ra. Chính sự thay đổi nhanh chóng đó tạo nên cảm giác hụt hẫng, buồn bã hoặc chênh vênh trong vài giây đến vài phút.

Điều thú vị là những cảm xúc ấy thường biến mất rất nhanh sau khi phản xạ xuống sữa kết thúc. Cơ thể sẽ dần thiết lập lại trạng thái cân bằng hormone ban đầu và tâm trạng của người mẹ cũng quay trở lại bình thường.

Lúc đọc được những thông tin này, mình như con cá gặp nước, được mở mang, được giải tỏa. Ít nhất mình hiểu rằng cảm xúc của bản thân không hoàn toàn xuất phát từ sự yếu đuối hay tiêu cực trong suy nghĩ. Đó là phản ứng sinh học có thật của cơ thể trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ.

Sau đó mình cũng để ý kỹ hơn tới cơ thể và trạng thái tinh thần của mình. Mình nhận ra những ngày thiếu ngủ, áp lực công việc nhiều hoặc căng thẳng kéo dài thì Dysphoria xuất hiện rõ hơn hẳn.

Điều này cũng khá dễ hiểu. Sau sinh là giai đoạn cơ thể người phụ nữ phải thích nghi với quá nhiều thay đổi cùng lúc: hormone, giấc ngủ, nhịp sinh hoạt, trách nhiệm làm mẹ, áp lực chăm con và cả cảm giác đánh mất một phần tự do cá nhân trước đây.

Sau khi hiểu rõ vấn đề, mình không còn quá hoảng hốt mỗi lần cảm xúc tiêu cực xuất hiện nữa. Thay vì chống lại nó hoặc tự trách bản thân, mình học cách quan sát nó bình tĩnh hơn.

Mình bắt đầu chăm sóc cơ thể nghiêm túc hơn một chút: Cố gắng ngủ bù khi có thể, ăn uống điều độ hơn, hạn chế để bản thân rơi vào trạng thái kiệt sức kéo dài. Trong lúc cho con bú hoặc hút sữa, mình cũng tập thả lỏng cơ thể thay vì cố gồng lên chịu đựng.

Bây giờ khi đã đi qua giai đoạn đó, mình nghĩ nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là trải nghiệm nuôi dưỡng một em bé, mà còn là hành trình mình học cách hiểu cơ thể mình. Hiểu giới hạn cảm xúc của mình. Hiểu rằng người phụ nữ sau sinh cũng cần được chăm sóc tinh thần nghiêm túc như cách người ta chăm sóc thể chất.

Và có lẽ, sau tất cả những đêm thức trắng, những cữ hút sữa lúc rạng sáng và cả những lần tủi thân không gọi được thành tên ấy, mình đã lớn hơn rất nhiều.

Không phải theo cách mạnh mẽ hơn mà là dịu dàng hơn với chính mình.