Vì sao nhiều trẻ con rất khó thức dậy vào buổi sáng?

Các gia đình bắt đầu ngày mới bằng cảnh gọi con dậy nhiều lần, song trẻ ngồi thẫn thờ trên giường hoặc mất hàng chục phút mới tỉnh táo hoàn toàn. Tình trạng này khá phổ biến ở trẻ trong độ tuổi đi học, đặc biệt khi nhịp sinh hoạt và thời gian nghỉ ngơi chưa phù hợp với nhu cầu của cơ thể.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), trẻ từ 6-12 tuổi cần khoảng 9-12 giờ ngủ mỗi ngày để duy trì khả năng tập trung, học tập và điều hòa cảm xúc. Tuy nhiên, nhiều trẻ dù ngủ đủ số giờ vẫn cảm thấy mệt mỏi sau khi thức dậy do chất lượng giấc ngủ không ổn định.

Một trong những nguyên nhân phổ biến là trẻ đi ngủ quá muộn trong thời gian dài. Khi giờ ngủ thay đổi liên tục hoặc lệch nhiều giữa ngày thường và cuối tuần, cơ thể dễ rơi vào trạng thái “lệch nhịp sinh học”. Điều này khiến não bộ chưa kịp chuyển sang trạng thái tỉnh táo dù trẻ đã thức giấc.

Ngoài thời gian ngủ, môi trường nghỉ ngơi cũng ảnh hưởng đáng kể đến cảm giác khi thức dậy vào sáng hôm sau. Phòng quá nóng, nhiều tiếng ồn hoặc ánh sáng từ thiết bị điện tử có thể làm cho trẻ ngủ chập chờn và khó đi vào giấc ngủ sâu.

Theo Sleep Foundation, ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng hay TV có thể ảnh hưởng đến melatonin - hormone điều hòa chu kỳ ngủ tự nhiên của cơ thể. Vì vậy, trẻ sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ thường dễ buồn ngủ vào sáng hôm sau hơn nhóm có thời gian nghỉ ngơi ổn định.

Ở trẻ trên 6 tuổi, việc khó tỉnh táo vào buổi sáng vẫn có thể được xem là bình thường nếu tình trạng chỉ xảy ra thỉnh thoảng, đặc biệt sau những ngày vận động nhiều hoặc ngủ muộn hơn thường lệ. Phần lớn trẻ sẽ tỉnh táo trở lại sau khi vệ sinh cá nhân, ăn sáng hoặc vận động nhẹ.

Ngược lại, phụ huynh nên lưu ý nếu trẻ liên tục mệt mỏi kéo dài, ngủ gật trong lớp, giảm tập trung rõ rệt, ngáy lớn khi ngủ hoặc mất nhiều thời gian mới có thể tỉnh táo hoàn toàn mỗi sáng. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy chất lượng giấc ngủ đang bị ảnh hưởng.

Phụ huynh đừng chỉ cố cho trẻ ngủ sớm hơn trong một vài ngày, mà hãy theo dõi toàn bộ thói quen sinh hoạt của con trong ít nhất 1-2 tuần. Những thông tin như giờ đi ngủ, thời gian dùng thiết bị điện tử, mức độ tỉnh táo buổi sáng hoặc thời gian ngủ cuối tuần có thể giúp phụ huynh nhận ra nguyên nhân khiến trẻ khó thức dậy.

Để trẻ tỉnh táo nhanh hơn vào buổi sáng, phụ huynh có thể bắt đầu bằng những thay đổi nhỏ như mở rèm để tăng ánh sáng tự nhiên, cho trẻ vận động nhẹ sau khi thức dậy và duy trì giờ ngủ ổn định kể cả cuối tuần. Một bữa sáng đầy đủ và hạn chế ngủ nướng quá lâu vào ngày nghỉ cũng góp phần giúp cơ thể duy trì nhịp sinh học đều đặn hơn.

Với trẻ trong độ tuổi đi học, cảm giác uể oải vào buổi sáng đôi khi không đơn thuần liên quan đến sự lười biếng. Trong nhiều trường hợp, đó là tín hiệu cho thấy cơ thể chưa có được giấc ngủ đủ chất lượng để phục hồi hoàn toàn sau một ngày dài học tập và vận động.